Tijdens de BoerenNatuurweek 2022 zijn drie veldbijeenkomsten georganiseerd. Deze bijenkomst ging over kruidenrijk grasland. Op een veldlocatie waar 2 varianten van kruidenrijk grasland (natuurlijk inheems en productief kruidenhoudend) naast elkaar liggen, geven deskundigen (wim schippers, de schrijver van dé veldgids Ontwikkelen van kruidenrijk grasland, Geerts, Rob, Wageningen University & Research en VALA en Pedro Janssen, Louis Bolk Instituut) uitleg over de functies van beide typen grasland en gaan in op aanleg, beheer, biodiversteit, opbrengst en voederwaarde en inpasbasbaarheid in de bedrijfsvoering. Melkveehouder Henry Steverink deelt met de aanwezigen zijn ervaring met kruidenrijk grasland.
Doel van deze publiek private samenwerking (PPS) is om een geautomatiseerd systeem te ontwikkelen waarmee kostenefficiënt kruidenrijk grasland kan worden herkend. Dit gebeurt op basis van de combinatie van satellietwaarnemingen en foto’s vanuit het veld. De beoogde uitkomst van het systeem is de geschatte kruidenrijkdom van alle Nederlandse graslandpercelen, samengebracht in één centrale database. Vervolgens kunnen op basis hiervan kaarten worden gemaakt van de kruidenrijkdom van graspercelen en een beheeradvies worden gegeven. Dit zorgt voor een hogere (agro)biodiversiteit, en op basis hiervan kunnen beloningssystemen via melkprijs, rente en subsidie worden gemaakt.
Kruidenrijk grasland is een landschapstype met grasland met meer dan 15 tot wel 40 verschillende plantensoorten verspreid over het hele perceel. Extensief kruidenrijk grasland wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van bodemleven, insecten en weidevogels, heeft een open diverse structuur, is kleurrijk, en wordt jaarrond beheert met een rustperiode in het voorjaar. Deze extensieve graslanden worden minder bemest dan gangbare percelen met Engels raaigras. In het voorjaar en vaak in de zomer krijgen de diverse plantensoorten de gelegenheid om tot bloei te komen en zaden te vormen. Naast deze extensieve kruidenrijke graslanden kiezen boeren ook voor productief kruidenrijke grasland. Deze factsheet behandelt deze verschillende typen kruidenrijk grasland, de redenen om te kiezen voor kruidenrijk grasland en hoe het beheer ervan werkt.
Kruidenrijk grasland staat de laatste jaren volop in de belangstelling als onderdeel van een natuurinclusieve (melk)veehouderij. Goed ingepast in de bedrijfsvoering biedt een kruidenrijk grasland vele voordelen. Maar kruidenrijk grasland is een breed begrip met verschillende definities en verschijningsvormen. Grofweg kun je onderscheid maken in twee hoofdtypen kruidenrijk grasland: productief (ingezaaid) kruidenrijk grasland en extensief ‘natuurlijk’ kruidenrijk grasland. Deze factsheet gaat in op het laatstgenoemde hoofdtype met inheemse, streekeigen, grassen en kruiden.
Het veenweidegebied in de provincie NH is één van de belangrijkste broedplaatsen van de grutto. Andere weidevogels die in Noord-Holland broeden zijn: tureluurs, kieviten, scholeksters, slobeenden en de zomertalingen. Door een intensieve melkveehouderij is er voor weidevogels minder voedsel en te weinig geschikt habitat om de weidevogelkuikens groot te brengen. Nodig zijn: wormen in het voorjaar, een ongestoorde broedtijd en bloemen met insecten voor de pullen. Tegenwoordig staat het water in het voorjaar zo laag dat de wormen te diep in de grond zitten voor de vogels. Bloemen en kruiden hebben plaats gemaakt voor snelgroeiend eiwitrijk gras met veel te weinig insecten voor de jongen. En het gras wordt al gemaaid voor de kuikens kunnen vliegen. Veel kuikens overleven dat niet. Goed kruidenrijk grasland met een open structuur biedt broed- en opgroeigelegenheid voor weidevogels en kuikens. Daarnaast is er voldoende insectenaanbod voor de kuikens. Kruidenrijk gras is gezonder voor koeien, er is minder antibiotica nodig en minder mest op het land. Betere gras- en kruidenmengsels zijn minder kwetsbaar voor ziektes en weersinvloeden. Zie hier de kans om van kruidenrijk grasland een winwin situatie te maken voor boer en weidevogel.
Factsheet over kruidenrijk grasland en beheer
Wil jij jouw bodem verbeteren, jouw percelen bestendiger maken tegen droogte of besparen op kunstmest? Zie jij productief kruidenrijk grasland als een mogelijke oplossing, maar weet jij niet hoe je dit goed kunt toepassen? Meld je dan aan voor de gratis online cursus ‘Kruidenrijk grasland’!
Kruidenrijk grasland is een rode draad in het werkzame leven van Wim Schippers. De praktische gids ‘Ontwikkelen van kruidenrijk grasland’ beleeft eind dit jaar alweer de zevende druk sinds de eerste uitgave, nu zo’n 25 jaar geleden (www.aardewerkadvies.nl). De aandacht voor kruidenrijk grasland neemt de laatste jaren zeer sterk toe. In de toekomst zal dit type grasland weer een belangrijk onderdeel zijn van een scala aan graslandtypen op onze boerderijen.
Een strak teeltplan om kruidenrijk grasland tot een succes te maken is er nog niet. Toch is kruidenrijk grasland als eis al in diverse duurzaamheidsprogramma’s van zuivelfabrieken opgenomen en wordt er door veehouders geïnvesteerd in het zaaien van de dure mengsels. Hoog tijd dus om op een rijtje te zetten wat wel bekend is over het telen van kruiden en klavers.
Zes melkveehouders deden samen met hun loonwerker twee jaar lang ervaring op met kruidenrijk grasland binnen het project Natuurlijke Veehouderij Utrecht. Hieronder hun belangrijkste bevindingen en tips.
Hoe kun je de verschillende maatregelen en doelen binnen het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) inpassen in je bedrijfsvoering, zodat het ook nog wat oplevert? Edith Finke, adviseur Mest & Mineralen bij DLV Advies, gaat in gesprek met Cock Verweij. In 2020 zaaide hij verschillende soorten kruiden in, waaronder cichorei, rode- en witte klaver, smalle weegbree, duizendblad en wilde peen. Nu, 3 jaar later, bekijken we de resultaten. Kan het goed in de praktijk worden toegepast en levert het ook daadwerkelijk voordeel op?
Saladebuffetten en kruidenrijke graslanden. Ado Bloemendal was vijftien jaar geleden al pionier in biodiversiteit. Niet vanwege het gevarieerde landschap, maar vanwege de economie. ‘Je kunt met minder kunstmest en krachtvoer toe.’
Presentatie tijdens een docentenbijeenkomst veehouderij op 10 november 2021 op de klei grond.
Deze publicatie is een resultaat van het onderzoek 'Productief Kruidenrijk Grasland', (mede)gefinancierd door ZuivelNL. ZuivelNL heeft een inventarisatie gedaan naar de kennisbehoefte onder melkveehouders. Hieruit kwam naar voren dat het onderwerp kruidenrijk grasland erg leeft en met name hoe dit te combineren met melkproductie. Productief kruidenrijk grasland is een relatief nieuwe vorm van grasland die nog lang niet bij alle veehouders bekend is. Het is in tegenstelling tot extensief kruidenrijk grasland gericht op een goede productie van melkvee die samengaat met een verbeterde biodiversiteit van het melkveebedrijf. Het biedt mogelijkheden op het gebied van grasproductie, droogtetolerantie, voederwaarde, diergezondheid, biodiversiteit, bodemkwaliteit, milieu en sectorimago. Kruidenrijk grasland kan naast functionele voordelen ook een meerwaarde betekenen voor de melkprijs in diverse trajecten van zuivelverwerkers en binnen het GLB. Voor de praktijk ontbrak het echter aan een handzaam overzichtswerk met handreikingen, terwijl er inmiddels veel bekend is over het onderwerp. In diverse PPS’en (Publiek-Private Samenwerking) is onderzoek gedaan naar mengsels, management en de waarde van productief kruidenrijk grasland. Het betreft dan met name PPS DZK C2 Living lab, PPS Ruwvoer, Bodem en Kringlooplandbouw, PPS KLIMAP en PPS Met precisie naar meer biodiversiteit. Daarnaast is er veel praktijkervaring opgenomen. Deze direct toepasbare kennis is hier samengebracht. De informatie is actueel en onderbouwd met onderzoeksresultaten.
Rob Geerts - Kruidenrijk grasland deel 4 – Kruidenrijk grasland in het veld, is onderdeel van vier video’s over kruidenrijk grasland.
Vanwege de belangstelling voor het introduceren van kruidenrijk grasland is er de afgelopen jaren gekeken naar de teeltaspecten. Productie, samenstelling, bodemkwaliteit en onkruiddruk van een aantal mengsels is op verschillende locaties onder de loep genomen. Resultaten van proeven binnen de POP3-projecten ‘Krachtige Kruiden Overijssel’ en ‘Soortenrijk grasland Limburg’ laten de kansen zien van verschillende graskruidenmengsels.
In de provincie Gelderland zijn 10.000 hectaren natuurgrond aangewezen als kruiden- en faunarijk grasland. Helaas zien we dat de kwaliteit van deze graslanden op veel plekken achterblijft. Een grootschalige pilot geeft hoopvolle resultaten: met de juiste start komen de kruiden snel.