Initiatiefnemer van dit project is de FederatieVruchtgroente Organisaties (FVO), het samenwerkingsverband van de vijf grootste glasgroente-telersverenigingen (±85% / ~3.100 ha van de NL-productie). FVO wil de koploper zijn op weg naar een duurzaam voedselsysteem.

Doel

Het project stimuleert systeemverandering in de glastuinbouw door de maatschappelijke kosten en baten inzichtelijk te maken en te verwaarden via een true value-benadering. Dit initiatief bevordert sociale innovatie door ketenbrede samenwerking te verkennen en hierbij relevante (maatschappelijke) skakeholders te betrekken. Het doel is om het maatschappelijk draagvlak van de sector te vergroten en de duurzaamheidstransitie in de glastuinbouw voor de producenten te versoepelen en te versnellen.

De sporen

Spoor 1 – Maatschappelijk draagvlak & ketenverkenning

Een taskforce verkent afspraken met overheid, politiek, NGO’s en ketenpartijen voor een redelijke verdeling van de milieuprijs (consument–retail–overheden–producenten) en schetst een transitiepad voor ondernemers. Telers haken aan in een klankbordrol om realisme te borgen.

Spoor 2 – Maatschappelijke baten (nutsdiensten)

Vier pilotteams ontwikkelen en toetsen businessmodellen rond: (1) gezonde voeding, (2) waterberging, (3) waterzuivering en (4) netbalanceren. Per pilot werken ten minste één teler, de relevante batenhouder (bv. waterschap) en experts samen aan kwantificatie en verwaarding van de baten.

Spoor 3 – Maatschappelijke kosten (milieuprijs & innovatieagenda)

Milieuprijs: LCA-scores (Fresh Produce PEFCR) worden gekoppeld aan onafhankelijke milieuprijzen (Handboek Milieuprijzen CE Delft) via een centraal GreenlinQdata-platform. Doel: minimaal 2.500 ha vruchtgroente representatief in beeld, met jaarlijkse actualisatie en onafhankelijke toetsing.

Innovatieagenda: per teelt en impactcategorie worden de meest effectieve innovaties (impact vs. investering) geïdentificeerd om de milieuprijs doelgericht te verlagen; planning en implementatie worden vastgelegd.

Sociale transitie

De kern van sociale transitie is dat niet alleen techniek verandert, maar ook het gedrag, de normen en de samenwerking tussen partijen. Dit project legt daarvoor het fundament. Door transparantie over zowel kosten (milieuprijs) als de opbrengsten (nutsdiensten) ontstaat een gedeeld beeld van waar we staan en waar we naartoe willen. Dat vergroot vertrouwen tussen telers, ketenpartijen, overheid en maatschappij: discussies gaan minder over meningen en meer over feitelijke voortgang.

Vervolgens maakt de combinatie van milieuprijs & innovatieagenda duidelijk wie welke stap kan zetten, met welk effect en tegen welke investering. Dat creëert handelingsperspectief voor ondernemers en richting voor beleid en inkoop. Hier komt leiderschap in beeld: ondernemers die zichtbaar kiezen voor impactvolle innovaties en voor het verwaarden van nutsdiensten, geven het goede voorbeeld, legitimeren nieuwe afspraken in de keten en nodigen collega’s uit om mee te doen.

De pilots (gezonde voeding, waterberging, waterzuivering, netbalanceren) fungeren als leer- en testbed. In die samenwerking ontwikkelen partijen nieuwe spelregels voor een eerlijke batenverdeling, die vervolgens opgeschaald kunnen worden naar sectorniveau.

Zo groeit stap voor stap een nieuwe praktijk: transparant, lerend en samenhangend. Het resultaat is niet alleen lagere milieu-impact en nieuwe verdienmodellen, maar vooral een sector die anders samenwerkt en besluit—met duidelijke rollen, heldere verwachtingen en voorbeeldgedrag dat navolging krijgt. Dáármee levert Belonen & Beprijzen een directe bijdrage aan de sociale transitie van de glastuinbouw (vruchtgroente).

Belonen en Beprijzen in de Glastuinbouw - Vruchtgroente

Projectstatus

Lopend

Looptijd

Regio

Nederland

Thema

Glastuinbouw, transitie duurzame landbouw

Projectregeling

EIP - Algemeen