Internationaal

Ons voedselsysteem is een internationaal systeem en zal dat blijven. Nederland is geen eiland: zelfvoorzienend zijn is onrealistisch. We vinden het normaal om geïmporteerde bananen en koffie in ons winkelkarretje te leggen. En in andere landen, met name onze buurlanden, koopt men graag Nederlandse zuivel en groenten.

Lokale en extensieve concepten spelen weliswaar een rol in onze voedselvoorziening, maar zijn niet genoeg. Met uitsluitend extensieve systemen redden we het niet. Het landbouwareaal is daarvoor te klein. Er is behoefte aan een verscheidenheid van bedrijven. Met extensieve en intensieve vormen van kringlooplandbouw. Maatwerk dus, met landbouwbedrijven die passen bij de regionale omstandigheden. Rekening houdend met diversiteit van landschappen en natuur en met diversiteit in ondernemersstijlen. Boeren en kennisinstellingen zetten daar al op in, soms ondersteund door de overheid. Zo experimenteert de Boerderij van de Toekomst in Lelystad met duurzaam bodembeheer, elkaar versterkende gewascombinaties en hoogwaardige technologie. Met volop gewassen blijven produceren, maar met een veel lager gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en kunstmest. En 300 melkveehouders hebben de vereniging Vruchtbare Kringloop Achterhoek opgericht. Heel verschillende bedrijven, zowel extensieve als intensieve, maar allemaal gedreven om hun bedrijfsvoering te verduurzamen. In de varkenshouderij is de Coalitie Vitale Varkenshouderij opgericht. Deze samenwerking richt zich op een gezonde leefomgeving met gesloten kringlopen en een diervriendelijke varkenshouderij.

Lange termijn beleidsdoelen

Het is realistisch om verdere sluiting van de kringloop te verwachten van de landbouw. De overheid kan dat ondersteunen door lange termijn beleidsdoelen te formuleren en te zorgen voor consistentie en stabiliteit in wet- en regelgeving. En door samenwerking te bevorderen. Bijvoorbeeld tussen akkerbouw en veehouderij. Minder kunstmest, en betere benutting van dierlijke mest. Mest is dan niet langer een ‘probleem’, maar een waardevolle grondstof. Dat vraagt wel om innovaties.

Bijvoorbeeld praktische technieken om mest vers te verzamelen. Of urine en vaste mest gescheiden op te vangen. Nu komen die twee in veel mestkelders bij elkaar en ontstaat ammoniak. Door ze gescheiden te houden daalt ammoniakuitstoot. Ook kan de ontlasting dan gerichter worden ingezet als meststof bij de teelt van gewassen. Rechtstreeks, of na bewerking. Een ander voorbeeld is het verminderen van bijproducten en reststromen in de voedselketen. Co-producten uit de voedingsindustrie als grondstof voor diervoeder. En de teelt van insecten op organische reststromen uit de landbouw, industrie en steden. Die insecten dienen vervolgens als grondstof voor voedsel en diervoeder.

Maar uitsluitend het verduurzamen van de voedselproductie is niet genoeg. Kringlooplandbouw kan alleen een succes worden als er ook grote veranderingen komen in onze voedselconsumptie. Nog altijd gaat meer dan een derde van ons voedsel verloren bij het bewaren, bereiden en consumeren ervan. Dergelijke enorme voedselverliezen moeten echt omlaag. Nederland heeft zich gecommitteerd om tussen 2015 en 2030 de helft minder voedsel te verspillen. En als er dan toch wat over blijft, dan is de uitdaging om dit terug te brengen in de voedselkringloop. Bijvoorbeeld als grondstof voor diervoer.

Ook is er meer balans nodig in het menselijk dieet. Bij optimaal landgebruik zou tot een derde deel van onze eiwitconsumptie van dierlijke oorsprong kunnen zijn. In Nederland en veel andere landen is dat gemiddeld meer. Die ‘overconsumptie’ van dierlijk eiwit kan omlaag.

Kringlooplandbouw vraagt praktische stappen