Een goede bodemstructuur is belangrijk voor gezonde gewassen, een goede waterberging en een actief bodemleven. Grondbewerking speelt hierin een grote rol: het juiste moment kiezen en een bewerking toepassen die past bij de grondsoort, het gewas en het teeltsysteem is essentieel. Dit vraagt om een zorgvuldige afweging tussen ploegen en niet-kerende grondbewerking, waarbij ook rekening wordt gehouden met de effecten op de onkruiddruk. Regelmatig naar de bodem kijken, bijvoorbeeld via een profielkuil, geeft waardevolle inzichten in structuur en bodemleven en helpt bij het maken van de juiste keuzes.
Dossier
Duurzaam bodembeheer
Grondbewerking en bodemstructuur
Video's
Niet-kerende grondbewerking op kleigrond
WUR Open Teelten
Voordelen van niet-kerende grondbewerking
WUR Open Teelten
Bodemverdichting
Bodemverdichting is een bedreiging voor de toekomstbestendigheid van onze bodem. Het belemmert de groei van gewassen en verslechtert de waterhuishouding. Het voorkomen van bodemverdichting staat daarom voorop. Dit begint met het bewerken van de bodem op het juiste moment, wanneer deze voldoende draagkracht heeft, en met het bewust omgaan met machinegewicht en bandenspanning. Ook vaste rijpaden en het gebruik van groenbemesters kunnen helpen om verdichting te beperken. Waar nodig kunnen mechanische maatregelen zoals woelen worden toegepast om bestaande verdichting te doorbreken.
Organische-stofbeheer
Organische-stofbeheer is een essentieel onderdeel van duurzaam bodembeheer. Een voldoende voorraad organische stof ondersteunt een goede bodemstructuur, een gezonde waterhuishouding, een actief bodemleven en een goede gewasgroei. Boeren kunnen dit bereiken door een positieve organische-stofbalans te handhaven, bijvoorbeeld via het inwerken van stro en groenbemesters, het toepassen van organische mest en het bewust afwegen van organische mest ten opzichte van kunstmest. Zo blijft de bodem vruchtbaar en toekomstbestendig.
Video
Organische stofbeheer
WUR Open Teelten
Bemesting
Bemesting op basis van behoefte is belangrijk om gewassen goed te laten groeien én het milieu te beschermen. Door een bemestingsplan op te stellen en rekening te houden met de nalevering uit gewasresten en groenbemesters, krijgt het gewas precies wat het nodig heeft. Bodemonderzoek en N-mineralenmetingen helpen bij het bepalen van de juiste hoeveelheid voedingsstoffen om mee te bemesten. Ook de keuze voor geschikte meststoffen en een toedieningstechniek spelen een rol. Zo wordt efficiënt bemest en blijven verliezen naar de omgeving beperkt.
Bodemleven en ziektewering
Een actief en divers bodemleven is belangrijk voor een vruchtbare bodem. Bodemorganismen dragen bij aan nutriëntenbeschikbaarheid, structuurvorming en natuurlijke ziektewering. Het ondersteunen van dit bodemleven begint met een zorgvuldige teeltaanpak: de bodem minder bewerken, het aanvoeren van organische stof en het zoveel mogelijk bedekt houden van de bodem, bijvoorbeeld met groenbemesters. Zo ontstaat een veerkrachtige bodem die gewassen beter beschermt en ondersteunt.
Beheersing ziekten en plagen
Bodemgebonden ziekten en plagen kunnen zich snel opbouwen en problemen veroorzaken in gewassen. Het voorkomen van deze opbouw begint bij een doordacht teeltsysteem. Een zorgvuldig bouwplan en vruchtwisseling beperken de vermeerdering, terwijl goed management van gewasresten helpt om ziektebronnen te verminderen. Ook hygiënemaatregelen spelen een belangrijke rol bij het voorkomen van verspreiding. Wanneer een ziekte of plaag toch aanwezig is, kunnen eventueel directe bestrijdingsmaatregelen nodig zijn.
Groenbemesters
Groenbemesters zijn gewassen die niet worden geoogst, maar worden geteeld om de bodem te verbeteren. Ze helpen nutriëntenverliezen te beperken, de bodemstructuur te versterken, het bodemleven te voeden en organische stof aan te leveren. Daarnaast kunnen ze worden ingezet om ziekten en plagen tegen te gaan. De keuze van een groenbemester hangt af van de gewenste functie en het type grondbewerking. Zo vormen groenbemesters een belangrijk onderdeel van duurzaam bodembeheer.
Video
Groenbemesters toepassen voor beter bodembeheer
WUR Open Teelten
Integraal bodembeheer
Duurzaam bodembeheer omvat veel verschillende aspecten die soms met elkaar kunnen conflicteren. Een integrale benadering is daarom essentieel, waarbij kennis en maatregelen worden gecombineerd en zorgvuldig worden afgewogen om de beste keuzes te maken. Dit is vooral belangrijk bij grote uitdagingen, zoals klimaatadaptatie en het opstellen van een passend bouwplan. Inzicht in de actuele toestand van de bodem, verkregen via metingen en observaties, is cruciaal om effectief en toekomstbestendig te kunnen handelen.